Μιλώντας για τον Καζαντζάκη
Γράφει ο Γιάννης Βασιλακόπουλος
Είναι πολύ χρήσιμο να καταφεύγει κανείς στο παρελθόν όταν πρέπει να μιλήσεις για μύθους. Διότι κάθε τέτοια καταφυγή δεν περιέχει μόνο το ξέσκασμα, την απόδραση από τα προβλήματα και τα ζητήματα που πονοκεφαλιάζουν το στενόχωρο παρόν. Έχει και το μέτρημα- το μικρό μας μπόι κι απέναντι η σκιά. Κι εκεί αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί θέλει κότσια αυτό το συναπάντημα και του μυαλού ακόμα με Ημιθέους. Όχι για να μετρηθούμε με κάποιους δυσθεώρητους ίσκιους. Απλά για να αντλήσουμε γνώση και ίσως δύναμη από κάποια διδάγματα ή από τη συνολική στάση ζωής.
Ήμουν δεν ήμουν είκοσι χρονών, σε εκείνη την βόλτα μου μέσα στην απεραντοσύνη του Μέλανα Δρυμού, εκεί όπου συναντιούνται οι χιλιάδες παμπάλαιοι Γερμανικοί μύθοι κάνοντας τον μυστηριακό χαρακτήρα του τόπου αναπόδραστα παρόντα. Στο μισό χιλιόμετρο , μακριά από το πυκνό δάσος, ο αστικός ιστός του Φράιμπουργκ , μιας πόλης που κρατά πεισματικά τον χαλαρό ρυθμό μιας επαρχιακής πόλης, θυμίζοντας μας πάντως σε κάθε βήμα ότι είναι μια Γερμανική κωμόπολη, στα σπλάχνα του ομόσπονδου κρατιδίου της Βάδης-Βυρτεμβέργης.
Ακόμη, όμως, και σ’ αυτό το μακρινό από την Ελλάδα μετερίζι βρίσκουμε έναν ιστορικό μίτο, που συνδέει το Φράιμπουργκ, με την Ελλάδα. Το παράθυρο που έχασκε ανοιχτό εκείνο το ψυχρό σούρουπο κοιτώντας επίμονα τον Μέλανα Δρυμό, ανήκει στο δωμάτιο της κλινικής όπου άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο, ο Νίκος Καζαντζάκης, 68 χρόνια πριν, στις 26 του Οκτώβρη.
Τον μεγάλο Κρητικό, ή πιο σωστά αυτόν τον ξεχωριστό πολίτη του κόσμου, όμως δεν τον ένοιαζε που θα’ φευγε – τον ένοιαζε το χνάρι. ‘’Tι θα πει λεύτερος; Αυτός που δεν φοβάται το θάνατο.’’, έλεγε. Για αυτό κι είχε παραγγείλει να γραφτεί στο μνήμα του, αυτό που είναι πάγκοινα γνωστό: ‘’ Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβάμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος.’’ Και ήταν. Ο ταξιδιάρης συνταξιδιώτης του ‘’Αλέξη Ζορμπα’’, ο δημιουργός του ‘’Καπετάν Μιχάλη’’, ο βαθιά κομμουνιστής, ο βαθειά θρήσκος, με ένα δικό του τρόπο, δήλωνε εντούτοις άθεος και κυνηγήθηκε για αυτό από την Εκκλησία, φλερτάροντας με τον αφορισμό. Αυτός ο προσκυνητής της μονής του Σινά, είναι ο χαρτογράφος του πεπρωμένου μας. Και εγώ γράφω αυτά τα σκόρπια λόγια για τον Καζαντζάκη σαν από ιερή υποχρέωση… ένιωσα ότι τα οφείλω…