Τα Χριστούγεννα της αναγκαστικής μοναξιάς
Γράφει ο Γιάννης Βασιλακόπουλος
Ψάχνεις να βρεις με εμμονή και αγωνία ποια ήταν τα χειρότερα Χριστούγεννα που έχουν περάσει ως σήμερα οι Έλληνες… Ξεσκονίζεις αρχεία, αναζητάς μια αρχή, σε εφημερίδες που τις έχει κιτρινίσει ο χρόνος, ξεφυλλίζεις δεκάδες βιβλία, βουτάς για ώρα πολλή στο διαδίκτυο… Ποιος είναι εν τέλει ο στόχος ; Να βρεις σε ποια χρονική ή ιστορική συγκυρία περάσαμε, ως Έλληνες, μαζικά κι όχι εξατομικευμένα τα πιο δύσκολα Χριστούγεννα. Οι νεότερες γενιές διαβάζουν ή ακούν για τα δύσκολα Χριστούγεννα μέσα στους ανελέητους χειμώνες της κατοχής. «Πείνα, νεκροί στους δρόμους, αδύναμες ανθρώπινες σκιές που έσερναν οριακά το βήμα τους», σου αφηγούνται οι παλιότεροι.
«Αλλά είχαμε ο ένας τον άλλον», προσθέτουν μετά από μια παύση νοσταλγικής μελαγχολίας. Κουβέντες που όλοι έχουμε κάνει κάποτε με τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας και κάτι τέτοιες στιγμές μπαινοβγαίνουν στο μυαλό, με αφετηρία και τερματισμό τα κατάβαθα της ψυχής.
Ξανάρχεσαι στο σήμερα ρίχνοντας μια κλεφτή ματιά στο στολισμένο Χριστουγεννιάτικο δέντρο και κατσουφιάζεις περισσότερο. Γιατί σκέφτεσαι, συντροφιά μ αυτό το παραδοσιακό γιορταστικό θυμητάρι ότι για να βρεις δύσκολα Χριστούγεννα τα περασμένα χρόνια, μετά την απάνθρωπη Γερμανική κατοχή, πρέπει αναγκαστικά να επιμερίσεις, να εξατομικεύσεις, να δεις πιο πολύ, πρόσωπα. Καθένας, μετρώντας τις απώλειες που κάποτε τον συνέτριψαν, τις σκληρές στιγμές από τις οποίες δοκιμάστηκε, ξέρει να σου πει για τα πιο δύσκολα, τα χειρότερα δικά του Χριστούγεννα.
Φέτος όμως είναι εντελώς διαφορετικά. Κοιτάζεις ξανά το Χριστουγεννιάτικο δέντρο που στέκει στολισμένο πιο πολύ ως εορταστικό άλλοθι – το ξέρεις. Και τούτο γιατί φέτος ο φόβος της αρρώστιας και αυτή η αναγκαστική από τους κανόνες μοναξιά μας αφορούν όλους – και ναι. Αυτή είναι η συνθήκη που σχηματοποίει τα πιο δύσκολα, τα χειρότερα Χριστούγεννα της ιστορίας. Χωρίς πολλά δώρα, χωρίς τα φασαριόζικα παιδιακίσια κάλαντα στους δρόμους, μα κυρίως χωρίς αγκαλιές, χωρίς τις μεγάλες Ελληνικές οικογένειες γύρω από το γιορτερό τραπέζι – αυτές που έχουν κάνει, εδώ και αιώνες, τη θαλπωρή των ημερών κι αυτό το ξανασμίξιμο, το καλύτερο δώρο για τα Χριστούγεννα.
Υπάρχει φως κι ελπίδα μετά την αναγκαστική μοναξιά, ένα κουράγιο θέλει – μας λένε οι ειδικοί … Και τους ακούμε γιατί έχουμε μπει σε μονόδρομο … Τώρα που οι στολισμοί των δήμων φωτίζουν τους έρημους δρόμους, σαν ειρωνική «εορταστική» πρόφαση, μένουν μονάχα οι μελαγχολικές σκέψεις που παραδοσιακά φορτίζουν τέτοιες μέρες, χωρίς τον ήχο της γιορτής, για να μας πείθουν ότι όχι μόνο τα Χριστούγεννα αλλά ολόκληρη τούτη η χρονιά που ευτυχώς μετρά πια μέρες., ήταν η χειρότερη που έχει βιώσει η μεταπολεμικές Ελληνικές γενιές.
Η ελπίδα όμως αχνοφέγγει στην ανατολή του 2021. Και μόνο η σκέψη, ότι μετά το «Χειρότερα δε γίνεται» έρχεται κάτι, έστω και οριακά καλύτερο, είναι ένα φως … Που πρέπει να ανάψει γρήγορα, γιατί αυτός ο συνδυασμός αναγκαστικής μοναξιάς και σταδιακής φτωχοποίησης, δύσκολα βγαίνει πέρα…