Του Κώστα Παππά
Η υπόθεση που αφορά τον Μακάριο Λαζαρίδη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά περιστατικών που δοκιμάζουν σοβαρά το αφήγημα της «κυβέρνησης των αρίστων», το οποίο προβάλλεται συστηματικά από την εποχή που ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε την εξουσία. Ένα αφήγημα που οικοδομήθηκε επικοινωνιακά πάνω στην έννοια της αξιοκρατίας, της αριστείας και της τεχνοκρατικής επάρκειας, φαίνεται σήμερα να παρουσιάζει εμφανείς ρωγμές.
Τα όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας γύρω από το ζήτημα του πτυχίου δεν θα προκαλούσαν ίσως τόση αίσθηση, αν δεν συνοδεύονταν από έναν τρόπο διαχείρισης που δείχνει να υποτιμά ευθέως τη νοημοσύνη των πολιτών. Η επικοινωνιακή αντιμετώπιση της υπόθεσης μοιάζει να απευθύνεται σε ένα κοινό που υποτίθεται ότι θα καταναλώσει αδιαμαρτύρητα οποιαδήποτε εξήγηση του προσφερθεί, χωρίς κριτική σκέψη και χωρίς απαιτήσεις διαφάνειας.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί τη μεγαλύτερη αντίδραση. Όχι μόνο η ουσία της υπόθεσης, αλλά κυρίως η στάση που τη συνοδεύει. Η αίσθηση ότι η κυβέρνηση σταθμίζει τη νοητική επάρκεια της κοινωνίας με όρους επικοινωνιακής διαχείρισης και όχι με σεβασμό προς τον πολίτη. Πρόκειται για μια πρακτική που δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Αντιθέτως, έχει επαναληφθεί σε αρκετές περιπτώσεις στο παρελθόν, δημιουργώντας ένα μοτίβο που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Σε ένα διαφορετικό πλαίσιο, όπου η ενσυναίσθηση και η πολιτική ευθύνη θα είχαν πρωτεύοντα ρόλο, η εξέλιξη μιας τέτοιας υπόθεσης θα ήταν πιθανότατα διαφορετική. Η απομάκρυνση ενός προσώπου από κυβερνητική θέση, έστω και προληπτικά, θα αποτελούσε μια ένδειξη σεβασμού προς τους θεσμούς και την κοινωνία. Ωστόσο, για να συμβεί κάτι τέτοιο απαιτείται μια κουλτούρα πολιτικής λογοδοσίας που φαίνεται να απουσιάζει.
Το ζήτημα, τελικά, δεν είναι μόνο προσωπικό ούτε περιορίζεται στον ίδιο τον κ. Λαζαρίδη. Είναι βαθιά πολιτικό και αφορά τον τρόπο με τον οποίο μια κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τους πολίτες της. Αν τους θεωρεί ενεργούς και απαιτητικούς συμμετέχοντες στη δημοκρατία ή απλούς δέκτες επικοινωνιακών μηνυμάτων. Και σε αυτό το επίπεδο, η συζήτηση που ανοίγει η συγκεκριμένη υπόθεση ίσως αποδειχθεί πιο σημαντική από το ίδιο το γεγονός.