Η γη των ποιητών που ξέχασε την ποίηση …
Από τον Όμηρο στον Ελύτη, στο Σεφέρη και τους άλλους μεγάλους στο σήμερα που ‘’δεν πουλάει’’
Γράφει ο Γιάννης Βασιλακόπουλος
Η ποίηση γιορτάζει,κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Οι μέρες πέρασαν, μα αυτό δεν είναι ανεπίκαιρο. Ή ποιήη, πιο σωστά υμνείται, γιατί δεν είναι καιροί για γιορτές και πανηγύρια στον κόσμο μας. Και το αξίζει να υμνείται η ποίηση, γιατί είναι από τις λίγες αξίες που στέκουν όρθιες και κοιτούν κατάματα όλα αυτά τα απόκοσμα που φτιάνουν τον φόβο θεόρατο και το ξόρκι αναγκαίο
Φτώχεια, πόλεμοι, σκλαβιά που η μορφή της αλλάζει από το χρόνο αλλά δεν αφανίζεται – όλα τούτα τα απόκοσμα είναι που μάχεται η ποίηση, σε μια μάχη μακραίωνη και τιτάνια από τα χρόνια του Ομήρου ακόμα. Δίχως τέλος και με φρούδες, μονάχα, προσδοκίες νικηφόρας έκβασης. Αλλά, για δείτε, μιαν αλλόκοτη αντίφαση.
Η ποίηση συχνά αναβλύζει από τους δαίμονες τους οποίους μάχεται.΄ Ίσως χωρίς πολέμους, φτώχεια, σκλαβιά και προσφυγιά οι ποιητές θα’ είχαν, ίσως, λιγότερους λόγους να γράψουν. Το χει πει με μονάχα πέντε λέξεις η μεγάλη Κική Δημουλά : «Η ευτυχία δεν φέρνει ποίηση». Η ποίηση όμως μένει αθάνατη κι οι ποιητές πολύτιμοι, σχεδόν ιεροί, κουβαλητές της, στους αιώνες άφθαρτοι κι αυτοί σαν μυθικοί ημίθεοι. Για αυτό και λένε κάποιοι πως το δωδεκάθεο του Ολύμπου παρουσιάζει μιαν απουσία βαριά. Αν υπήρχε απόλυτη δικαιοσύνη, έστω στη μυθολογία, η ποίηση δεν θα ήταν απλώς ιερή ασχολία. Θα ήταν κι αυτή, μια 13η Θεά…
Σήμερα είναι η παγκόσμια ημέρα Ποίησης. Κι ενώ, αυτή η ιδέα, ξεκίνησε από εδώ, από την Ελλάδα, τη γή που, ακόμη και στα σύγχρονα χρόνια γεννά ‘’αθάνατους’’ ποιητές, από τη μια της άκρη ως την άλλη, η μέρα όχι τυχαία, επίσημο έμπα της Ανοιξης, περνά απαρατήρητη. Η πατρώα γη, του Παλαμά της Πάτρας, του Σολωμού και του Καββαδία των Επτανήσων του Οδυσσέα Ελύτη της Κρήτης και της Λέσβου, του Σεφέρη της Ιωνίας, του Ρίτσου της Μονεμβασιάς, του Γκάτσου της Αρκαδίας, της Δημουλά της Μεσσήνης, του Χριστιανόπουλου της Θεσσαλονίκης και εκατοντάδων άλλων που η μη αναφορά τους είναι εκ των προτέρων κατάφορα άδικη, είναι σαν να σιωπά… Να περιμένει … Η ποίηση δεν πουλά πια και τα κείμενα που γράφονται για αυτήν συνιστούν πλέον μεγάλο ρίσκο, απλά συμπληρώματα, ‘’απλά για να υπάρχουν, αλλά να μην διαβαστούν’’ όπως λένε οι τωρινοί αχώνευτοι γραφειοκράτες της ‘’αγοράς’’. Όμως, όχι… Εμείς θα επιμένουμε. Γιατί, ‘’η ποίηση είναι το δέντρο που είσαι υποχρεωμένος να φυτέψεις σε μια αχανή έρημο έστω και για εκείνο το πουλί που περιπλανιέται μόνο στον ουρανό της’’ όπως έλεγε η Κική Δημουλά.
Αλλά και γιατί ‘’ Όπου και να πάω ανακαλύπτω ότι ένας ποιητής έχει πάει εκεί πριν από μένα.’’, όπως έλεγε ο μαέστρος της ανθρώπινης ψυχής Σίγκμουντ Φρόιντ. Για όλα αυτά η ποιήση είναι αναγκαία για την ψυχή μας, όσο το νερό και η τροφή για το σώμα μας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Η αρχική έμπνευσή της ανήκει στον έλληνα ποιητή Μιχαήλ Μήτρα, ο οποίος το φθινόπωρο του 1997 πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων να υιοθετηθεί ο εορτασμός της ποίησης στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, και να οριστεί συγκεκριμένη μέρα γι’ αυτό.
Η εισήγησή του έφτασε με επιστολή στα χέρια του ποιητή και μελετητή της ποίησης Κώστα Στεργιόπουλου, προέδρου τότε της Εταιρείας Συγγραφέων. Η ποιήτρια Λύντια Στεφάνου πρότεινε ως ημέρα εορτασμού την 21η Μαρτίου, την ημέρα της εαρινής ισημερίας, που συνδυάζει το φως από τη μία και το σκοτάδι από την άλλη, όπως η ποίηση, που συνδυάζει το φωτεινό της πρόσωπο της αισιοδοξίας με το σκοτεινό πρόσωπο του πένθους. Η πρώτη Ημέρα Ποίησης γιορτάστηκε το 1998 στο παλιό ταχυδρομείο της πλατείας Κοτζιά. Ετοιμάστηκε με ελάχιστα έξοδα και πολλή εθελοντική δουλειά, και είχε μεγάλη επιτυχία.
Την επόμενη χρονιά οαείμνηστος συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, τότε πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO, εισηγήθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του οργανισμού η 21η Μαρτίου να ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, όπως η 21η Ιουνίου είναι Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής. Οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, οι Τυνήσιοι και άλλοι πρέσβεις από χώρες της Μεσογείου υποστήριξαν την εισήγηση και η ελληνική πρόταση υπερψηφίστηκε.
Τον Οκτώβριο του 1999, στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης ανέφερε: «Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ενισχύσει την εικόνα της ποίησης στα ΜΜΕ, ούτως ώστε η ποίηση να μην θεωρείται πλέον άχρηστη τέχνη, αλλά μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της. Οι πολύ δημοφιλείς ποιητικές αναγνώσεις μπορεί να συμβάλουν σε μια επιστροφή στην προφορικότητα και στην κοινωνικοποίηση του ζωντανού θεάματος και οι εορτασμοί μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για την ενίσχυση των δεσμών της ποίησης με τις άλλες τέχνες και τη φιλοσοφία, ώστε να επαναπροσδιοριστεί η φράση του Ντελακρουά “Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση”».