Η αποστολή των έξι τουρκικών αεροσκαφών στα κατεχόμενα επαναφέρει την πάγια θέση του Ερντογάν για δύο κράτη στην Κύπρο, δηλαδή την διχοτόμηση του νησιού
Του Μιχάλη Κωτσάκου
Η παρουσία της Ελλάδας μέσω των δύο φρεγατών και των τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών στην Κύπρο χαιρετίστηκε από την μεγάλη πλειοψηφία των κομμάτων της αντιπολίτευσης και των πολιτών. Όμως υπάρχουν και κάποια τεράστια ερωτηματικά, καθώς η κίνηση της Ελλάδας να δηλώσει παρούσα στην Κύπρο δημιουργεί νέα δεδομένα, τα οποία σε καμία των περιπτώσεων δεν μπορούν να θεωρηθούν ευνοϊκά για τα ελληνικά συμφέροντα.
Προκαλεί τεράστια ερωτηματικά για ποιον λόγο η Κύπρος μετά τα πρώτα drones που εστάλησαν από την Χεζμπολάχ προς την βρετανική βάση στο Ακρωτήρι δεν ζήτησε βάσει του άρθρου 42,7 της Συνθήκης της Ε.Ε. την Ευρωπαϊκή αρωγή, ενεργοποιώντας την ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής; Η απάντηση που δόθηκε ότι δεν το επέτρεψε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν πείθει, καθώς είναι γνωστό ότι η Πρόεδρος της Κομισιόν με βάση τη συνθήκη της Λισαβόνας δεν έχει κανένα δικαίωμα να επιτρέψει ή όχι, όπως πολύ σωστά επισημάνθηκε από τις παρεμβάσεις πολλών ειδικών, όπως είναι του Παναγιώτη Ιωακειμίδη (καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ), ο οποίος αντέκρουσε και τα επιχειρήματα του στυλ ότι ήταν αρνητική η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υποστηρίζοντας πως «ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε η Ένωση συνολικά ως θεσμικό σύστημα εμπλέκονται στη διαδικασία ενεργοποίησης ή εφαρμογής της ρήτρας. Εμπλέκεται το Συμβούλιο και είναι ευθύνη των κρατών- μελών η ενεργοποίηση και εφαρμογής της ρήτρας».
Να σημειωθεί ότι το άρθρο 42,7, δηλαδή η ρήτρα αμοιβαίας ενεργοποίησης, δεν κάνει διάκριση μεταξύ κρατικών και μη κρατικών οντοτήτων. Ας μην λησμονούμε πως το 2015 ενεργοποιήθηκε από τη Γαλλία η ρήτρα, κι έγινε μετά την επίθεση από τρομοκρατική οργάνωση στο Μπατακλάν, παρά το γεγονός ότι στη συνθήκη υπάρχει ειδικό άρθρο, το 222 ΣΕΕ, για τρομοκρατικές επιθέσεις.
Την ίδια ώρα η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε. για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλεια, Κάγια Κάλας δήλωσε ότι «η Κύπρος ουδέποτε ενεργοποίησε το άρθρο 42,7, κάτι που είχε κάνει τον Ιανουάριο η Δανία με την Γροιλανδία».
Επιμένει η Τουρκία στα δύο κράτη
Η σπουδή της κυβέρνησης να προστρέξει στην Κύπρο, δίχως την ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής αμοιβαίας ρήτρας επέτρεψε και την αντίδραση εκ μέρους της Τουρκίας. Διότι όλοι γνωρίζουμε ότι η δράση φέρνει και αντίδραση. Η αποστολή των τουρκικών αεροσκαφών στα κατεχόμενα της Κύπρου ναι μεν είναι παράνομη, αλλά εξυπηρετεί τα θέλω της Τουρκίας, η οποία επιμένει στη θέση της για δύο κράτη στην Κύπρο, επιβάλλοντας την διχοτόμηση του νησιού. Για να δικαιολογήσει τη αποστολή των αεροσκαφών στα κατεχόμενα η Άγκυρα χρησιμοποίησε ως δικαιολογία ότι η Ελλάδα και οι λοιπές δυνάμεις που έσπευσαν στην Κύπρο προσφέρουν ασφάλεια στους Ελληνοκυπρίους και γι’ αυτό «εμείς προστατεύουμε τους Τουρκοκυπρίους».
Όλοι, λοιπόν, αντιλαμβανόμαστε ότι σε καμία των περιπτώσεων δεν έχει απομονωθεί η Τουρκία στην διπλωματική σκηνή, που είναι το αφήγημα των κυβερνητικών στελεχών τις τελευταίες ημέρες. Τουναντίον η Τουρκία επιμένεις τις θέσεις της και το σημαντικότερο όσο παραμένει άλυτο το Κυπριακό, τόσο παγιώνεται η πεποίθηση της διεθνούς κοινότητας ότι η τουρκική πρόταση για δύο κράτη ίσως είναι η καλύτερη.
Εδώ θα πρέπει να αναρωτηθούμε και για ποιον λόγο μαζεύτηκαν τόσα κράτη πέριξ της Κύπρου; Πήγαν για να φτιάξουν ομπρέλα προστασίας για την Κύπρο; Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι η κάθε χώρα θέλει να προασπίσει τα δικά της συμφέροντα από τη στιγμή που η Κύπρος δεν ενεργοποίησε το άρθρο 42,7. Για παράδειγμα η Γαλλία καίγεται για τον Λίβανο και τα δικά της συμφέροντα στην Μέση Ανατολή, ενώ Ισπανία και Ιταλία καίγονται πρωτίστως να προσφέρουν αρωγή στα δεξαμενόπλοια. Τέλος η Βρετανία δίνει το παρών, διότι ας μην λησμονούμε η βάση στο Ακρωτήρι είναι δική της.
Η βιασύνη και το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα
Και βέβαια θα πρέπει να σημειωθεί το λάθος των κυβερνητικών κύκλων να επικαλεστούν το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα. Το «Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα», που λοιδόρησε κάποτε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, και σήμερα επικαλείται (εξ απαλών ονύχων) το περιβάλλον του Κυριάκου Μητσοτάκη, θεσπίστηκε για να προστατεύσει τους κυπρίους αδελφούς, από την τουρκική απειλή. Και ήταν τόσο αποτελεσματικό, που παρά τις κατά καιρούς απειλές των Τούρκων στην Κύπρο, οι εισβολείς του ’74 δεν προχώρησαν ούτε πόντο, από όσα κατέχουν μετά τον «Αττίλα».
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι το «Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα» καθιερώθηκε τον Νοέμβριο του 1993, μετά από μια συνάντηση των αειμνήστων Ανδρέα Παπανδρέου-Γλαύκου Κληρίδη. Προβλέπει ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια κατά της Κύπρου αποτελεί για την Ελλάδα αιτία πολέμου. Προβλέπει ακόμη ότι σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης, θα υπάρξει ενιαίο μέτωπο πολεμικών επιχειρήσεων, το οποίο θα εκτείνεται από την Κύπρο ως τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τη Θράκη. Και βέβαια να επισημανθεί ότι το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα, ισχύει μόνο για την περίπτωση της Τουρκίας και όχι για τρίτες χώρες, όπως θεωρητικά είναι τώρα το Ιράν.