Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ
Της Άννας Στρούμπου
Η Απελευθέρωση της Καλαμάτας αποτελεί την απαρχή της Απελευθέρωσης της πατρίδας μας.
Ξεκινά με την κήρυξη της Επανάστασης στις 17 Μαρτίου 1821 στην Αρεόπολη της Μάνης όπου είχαν συγκεντρωθεί με την σύμφωνη γνώμη της Φιλικής Εταιρείας όλοι οι Πρόκριτοι της Περιοχής και οι Οπλαρχηγοί της Πελοποννήσου.
Οι Κολοκοτρώνης Νικηταράς, Γρηγόριος Δικαίος Φλέσσας (Παπαφλέσσας), Αναγνωσταράς, Παναγής Κυβέλλος, ο οποίος λέγεται ότι ως γηραιότερος έδωσε τον συνθηματικό πυροβολισμό έξω από το παράθυρο του Πύργου της Συνάθροισης των οπλαρχηγών στις Κιτριές της Μάνης για την επίσημη έναρξη της κυρίευσης της Καλαμάτας, όπου αυτός ακολουθήθηκε από πυροβολισμούς πανηγυρικούς των επαναστατημένων Ελλήνων που περίμεναν αυτήν την ένδοξη ώρα με λαχτάρα.
Την 18η Μαρτίου του 1821 ο Αναγνωσταράς και ο Νικηταράς ευρισκόμενοι στην Μονή Μαρδακίου μία μονή μέσα στην οροσειρά του Δυτικού Ταϋγέτου , έμαθαν ότι κατέφτασε στο λιμάνι του Αλμυρού της Βέργας , λίγο έξω από την Καλαμάτα , ένα πλοίο του Χριστόδουλου Μέξη σταλμένο από την Σμύρνη, με τετρακόσια περίπου βαρέλια πυρίτιδος και άλλα πολεμοφόδια. Μετά την εξακρίβωση της πληροφορίας συγκέντρωσαν διακοσίους πενήντα οπλοφόρους από την Αλαγονία του Ταϋγέτου (Πισινοχώρια) και την πέριξ περιοχή και φόρτωσαν σε διακόσια μουλάρια τα πολεμοφόδια.
Σε έλεγχο που έγινε τα χαράματα από τους Τούρκους στα όρια της Καλαμάτας οι οπλοφόροι που μετέφεραν τα πολεμοφόδια, απάντησαν ότι είναι λάδι και ότι είναι οπλισμένοι διότι φοβούνται για επίθεση ληστών. Τα πολεμοφόδια φυλάχτηκαν στην Μονή Μαρδακίου.
Στις 20 Μαρτίου συνεχίστηκε η μεταφορά πολεμοφοδίων πάλι από τον Όρμο του Αλμυρού με τους Γρ. Φλέσσα, Π. Κεφάλα, Νικηταρά, Αναγνωσταρά κλπ. οι οποίοι κατέλαβαν την Μονή Βελανιδιάς με χιλίους
εξακοσίους άνδρες έξω από την Καλαμάτα και με μία προσποιητή επιστολή προς τους προκρίτους της περιοχής , ζήτησαν πολεμοφόδια και τρόφιμα για τέσσερεις χιλιάδες άνδρες. Οι πρόκριτοι που ήταν ήδη φυλακισμένοι στην Φυλακή της Καλαμάτας απελευθερώθηκαν από τον Τούρκο Διοικητή Αρναούτογλου, με τον όρο να καταδιώξουν τους κλέφτες που ήταν συγκεντρωμένοι στη Μονή Βελανιδιάς. Έστειλε ο Αρναούτογλου και μία επιστολή όπου χαιρετά τους οπλαρχηγούς και παράλληλα τους επιπλήττει λέγοντας τους τί καμώματα είναι αυτά και τι κλεφτοδουλειές είναι αυτές που σκαρώνουν.
Τότε απαντά με μία επιστολή ο Νικηταράς αφού εμποδίστηκε να σκοτώσει τον αγγελιοφόρο του, λέγοντάς του “ Aκούσαμε όσα μας είπες εκ μέρους του Αγά σου, και όσα βλέπετε δεν είναι κλεφτοδουλειές , αλλ΄έργα όχι μόνο ιδικά μας αλλά και του Θεού και των Βασιλέων , διότι οι Έλληνες δεν υποφέρουν πλέον την Τυραννίαν. Σεις θα μείνετε ανενόχλητοι εις τα σπίτια σας και θα δίνετε δυο φλουριά το χρόνο κάθε φαμίλια και κρύος αέρας δεν θα σας βαρή»
Κατά τα προεπαναστατικά χρόνια, ο Ταΰγετος υπήρξε ορμητήριο και κρησφύγετο κλεφτών και αρματολών, ενώ οπλαρχηγοί όπως ο πρωτεργάτης του Αγώνα του 1821 Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος Φλέσσας ή Παπαφλέσσας, ο οποίος μόνασε εδώ, ο Νεδουσαίος Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς ή Τουρκοφάγος, ο Γέρος του Μοριά Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Αναγνωσταράς με ορμητήριο τον Βόρειο Δυτικό Ταΰγετο, την Μονή Μαρδακίου, Σιδερόπορτας, Δημιόβης, Προφήτη Ηλία και Βελανιδιάς, στη διάρκεια της Επανάστασης συγκεντρώνονταν εδώ και συσκέπτονταν. Στις 23 Μαρτίου του 1821 ξεκινώντας από τον Ταΰγετο επικεφαλής αγωνιστών, μπήκαν στην Καλαμάτα, όπου μαζί με άλλους αρχηγούς και επαναστατημένους Έλληνες ελευθέρωσαν την πόλη, χωρίς να γίνει μάχη και να χυθεί αίμα. Έτσι η Καλαμάτα είναι η πρώτη ελληνική πόλη που απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό.
Οι Τούρκοι είδαν έξω από την πηγή στην Μονή Βελανιδιάς ίχνη από άλογα, και μπαρούτι και κατάλαβαν ότι η εξέγερση είναι έτοιμη των Ελλήνων. Οι Έλληνες έπρεπε λοιπόν να επισπεύσουν την επιχείρηση της κατάληψης της Καλαμάτας. Λέγεται ότι γι αυτό επισπεύστηκε κατά δυο ημέρες η συμφωνημένη ημερομηνία της 25ης Μαρτίου.
Έμαθαν οι Τούρκοι λοιπόν ότι στην Μονή Βελανιδιάς είχαν μαζευτεί περίπου τέσσερεις χιλιάδες καλά οπλισμένοι άνδρες, ενώ στην πραγματικότητα ήταν χίλιοι εξακόσιοι υπό τους αρχηγούς Δικαίο Φλέσσα, Νικηταρά , Κεφάλα, Μητροπέτροβα, Στρούμπο, Αναγνωσταρά, Βασιλάκη και Μασουρίδη, οι οποίοι απείλησαν να εισβάλλουν στην Καλαμάτα και να την καταλάβουν. Τότε ο Τούρκος Διοικητής Αρναούτογλου ζήτησε βοήθεια από την Τουρκική Αρχή στην Τρίπολη και των Μεσσηνιακών φρουρίων .
Οι οπλαρχηγοί Φλέσσας Νικήτας, Ι.Στρούμπος, Βασιλάκης, Μασουρίδης με τετρακόσιους άνδρες κατέλαβαν τα ΒΑ είσοδο προς Καλαμάτα από τον Ταΰγετο, (στο φρούριο της Καλαμάτας) ενώ ο Νικηταράς με άλλους Αλαγόνιους , τον Μητροπέτροβα, και τριακόσιους άνδρες, οχυρώθηκε στον μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, ο Γρ. Φλέσσας (Παπαφλέσσας) και ο Αναγνωσταράς με πεντακόσιους άνδρες σκοπίμως άφησαν ελεύθερο το πέρασμα προς τη Λακωνία για να εισέρχονται και από εκεί Έλληνες.
Οι οχυρωμένοι Έλληνες προκαλούσαν με πυροβολισμούς τους Τούρκους όλη την ημέρα στις 21 και 22 Μαρτίου, και τους ζητούσαν να παραδοθούν . Ο επιφανής Τούρκος Μουράτ, έφιππος με τη σύζυγό του, την κόρη του και τη συνοδεία πέντε Τούρκων επιχείρησε να διαφύγει και φονεύθηκε από τον Νικηταρά επειδή δεν υπάκουσε να παραδοθεί.
Οι Μανιάτες προχωρούσαν από την πλευρά των Κιτριών και του Αλμυρού με τους δικούς τους οπλαρχηγούς τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Παναγή Κυβέλλο, και εκατόν πενήντα Μανιάτες.
Οι Τούρκοι κατάλαβαν ότι δεν ήταν δυνατόν να αμυνθούν και την 23η Μαρτίου 1821, ώρα 10.00 πμ παραδόθηκαν στους Έλληνες και η Καλαμάτα ήταν πλέον η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε στην Ελλάδα. Οι Τούρκοι Πρόκριτοι περιορίστηκαν από τους Έλληνες σε κάποια σπίτια, και στις 1.00 το μεσημέρι οι κάτοικοι της Καλαμάτας ξεχύθηκαν στους δρόμους πανηγυρίζοντας την απελευθέρωση της πόλης αναίμακτα και του Τουρκικού ζυγού.
Η Απελευθέρωση της Καλαμάτας, οδήγησε στην άμεση δημιουργία της Μεσσηνιακής Γερουσίας που συνέβαλλε στην προώθηση της Επανάστασης και την Απελευθέρωση μέσα σε λίγους μήνες της Πελοποννήσου και λίγο αργότερα της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας.
κύρια πηγή :
1/ Mασουρίδης Αντωνιος Ν. , Αλαγονιακά
2/Σαράντος Καργάκος Ι. , Η Ελληνική Επανάσταση του 1821
3/ Πετράκος Γεώργιος Ι. , Δυτικά στον Ταΰγετο