“Κάτω στα λεμονάδικα”: Μάγκες και “μάγκες” στον παλιό Ελληνικό κινηματογράφο
Γράφει ο Γιάννης Βασιλακόπουλος
Ο μάγκας, τα παλιά χρόνια στο πρωτόλειο αστικό περιβάλλον, ήταν μια ιδιαίτερη φιγούρα που σηματοδοτούσε το χάσμα ανάμεσα στην κοινωνική ελίτ της εποχής και μιας κοινωνικής ομάδας την οποία οι πολλοί κατέτασσαν στο περιθώριο. Εκεί οι μάγκες, με την τότε έννοια του συρμού αντιπάλευαν σε ένα συχνά αιματηρό σκηνικό, στη σκιά της κανονικής ζωής για την ηγεσία σε φατρίες.
Ο πραγματικός μάγκας όμως, αυτός ο τύπος αρσενικού που κρατούσε το λόγο του, που έμπαινε μπροστά στην ευθύνη και γεννούσε σεβασμό άμα τη εμφανίσει.
Και οι δυο αυτοί τύποι είχαν διαχρονικά δραματουργικό ενδιαφέρον για τους συγγραφείς στο Ελληνικό θέατρο και τον κινηματογράφο. Ο Νίκος Τσιφόρος, πρώτος από όλους μπήκε στη διαδικασία να καταπιαστεί με τον χαρακτήρα του μάγκα, περίτεχνα, χωρίς να εμπαίζει, αλλά ούτε και να εκθειάζει την κοινωνική αυτή ομάδα. Για να πούμε και του στραβού το δίκιο, ο Αλεξανδρινός δεξιοτέχνης του γραφτού λόγου βρήκε – ειδικά στη finos films, τουλάχιστον τρεις ‘’ έτοιμους’’ για να πλάσουν αυτόν τον χαρακτήρα, χωρίς να παραβιάζουν αυτήν την αδιόρατη κόκκινη γραμμή που, πολλές φορές χωρίζει τη σάτιρα από την διαπόμπευση. Και το κατάφερναν είτε έπαιζαν κάποιον ‘’μάγκα’’ στη σοβαρή του
Μίμης Φωτόπουλος, Αθηνόδωρος Προύσαλης και Νίκος Φέρμας. Ο πρώτος, στιβαρός πρωταγωνιστής, ο πρώτος με αποκλειστικό συμβόλαιο στο ‘’στρατηγείο’’ του Φίνου, είχε την ικανότητα να κάνει το βίωμα του, τέχνη, μοιράζοντας σχεδόν σε όλους του τους ρόλους, το γέλιο και συγκίνηση, ποτέ χτον ωρίς λόγο και σε σωστές δόσεις.
Ο ρόλος του ‘’τσιριμπίμ – τσιριμπόμ’’ ήταν ένας μικρός ρόλος από το ‘’Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη που στα χέρια του υπερταλαντούχου Αθηνόδωρου Προύσαλη, έγινε ο δεύτερος λόγος για να βλέπουμε αχόρταγα ξανά και ξανά την ταινία, μετά την παρουσία του ζευγαριού Αλεξανδράκη – Κοντού που ‘’δίνει ρέστα. Ρόλος δύο σκηνών που ο Προύσαλης τον κάνει σχεδόν κεντρικό. Ο γεννημένος σε αστικό περιβάλλον της Πόλης, πολύπλευρος ηθοποιός έκανε την δεύτερη σκηνή στην οποία εμφανίζεται σχεδόν την καπιτάλε του έργου…
Ο Νίκος Φέρμας, ο θεωρούμενος και ‘’πατέρας’’ των χαρακτήρων του μάγκα, ενσάρκωσε το ρόλο αυτόν σε τουλάχιστον 100 κωμωδίες και δράματα. Γεννημένος σε πολύ φτωχή οικογένεια της Μυτιλήνης το μακρινό 1905, είχε τη μαγκιά ατόφια στο αίμα του και δεν πρόδωσε ποτέ τους ρόλους του περιθωριακού, είτε ως ‘’Φαρέας’’ στη ‘’Λόλα’’ είτε ως Νταούφαρης στον ‘’Μπαρμπα – Γιάννη τον κανατά’’, ή όταν υποδύθηκε καρικατούρες χωρίς ποτέ να τις προσβάλλει.
Αυτό είναι και το κλειδί. Οι τρεις ηθοποίοι που αναφέραμε αναμετρήθηκαν πάντα με τους ρόλους του μάγκα ως ίσος προς ίσον χωρίς να τους υποτιμήσουν …