Ολυμπιακός: Ο εκατονταετής Βασιλιάς του Ελληνικού Αθλητισμού
Πειραιάς, 1925…
Δύσκολα χρόνια, στενόχωρα για τη χώρα ολόκληρη με τη φτώχεια να απλώνεται παντού αλλά να αποτυπώνεται πιο έντονα από οπουδήποτε αλλού στα λιμάνια της. Και το μεγάλο λιμάνι της Ελλάδας δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Αυτή ήταν η χρονική στιγμή που ιδρύθηκε, εκεί στην καρδιά του μεγάλου λιμανιού, εκεί που ακούγεται διαχρονικά και πιο έντονα ο λαϊκός σφιγμός, ένας αθλητικός, τα πρώτα χρόνια μονάχα ποδοσφαιρικός σύλλογος, ο Ολυμπιακός που έμελε να γίνει πρώτος σε όλην την Ελλάδα. Παράλληλα ή και ταυτόχρονα με αυτό, ο Ολυμπιακός επηρέασε καταλυτικά τη ζωή των απλών ανθρώπων αλλά και τον προυχόντων στον Πειραιά, σταδιακά σε όλη την Ελλάδα…
Ο Ολυμπιακός που σύντομα πήρε το προσωνύμιο Θρύλος λόγω της κοινωνικής του επιρροής έχει ληξιαρχική ημερομηνία γέννησης τη 10η Μαρτίου του 1925, αλλά οι διαδικασίες ξεκίνησαν λίγο νωρίτερα και ολοκληρώθηκαν τότε – όχι χωρίς προβλήματα. Προβλήματα που όμως ξεπεράστηκαν σχεδόν αστραπιαία κι έτσι ένας Θρύλος άρχισε να παίρνει τη θέση του , όχι μόνο στα αθλητικά αλλά εν γένει στα δημόσια πράγματα της Ελλάδας.
Ο Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς συστάθηκε επίσημα στις 20 Μαΐου 1925 με την υπ. αριθ. 1247 απόφαση του Πρωτοδικείου Πειραιά. Η σύστασή του ήταν αποτέλεσμα της συγχώνευσης δύο σωματείων, του Αθλητικού και Ποδοσφαιρικού Συλλόγου Πειραιώς και Ομίλου Φιλάθλων Πειραιώς. Ωστόσο, ουσιαστικά ο σύλλογος είχε ιδρυθεί ένα χρόνο πριν, τον Μάιο του 1924, όταν έλαβε χώρα η καταστατική συνέλευση που αποφάσισε το όνομα και εξέλεξε ως πρόεδρο το βιομήχανο Μιχάλη Μανούσκο και ως αντιπρόεδρο και έφορο επί του ποδοσφαίρου τον ανώτατο αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού Νότη Καμπέρο.
Αν και η αίτηση αναγνώρισης του ΟΣΦΠ υποβλήθηκε από τον Μανούσκο, με την ιδιότητα του Προέδρου, άμεσα στο Πρωτοδικείο Πειραιά για έγκριση (στις 16 Μαΐου 1924), η απόφαση καθυστέρησε για ένα χρόνο, διότι υπήρξε χρονοτριβή στις συζητήσεις και την τελική συμφωνία μεταξύ των εταίρων.[24] Σημαντικός ανασχετικός παράγοντας στην οριστικοποίηση της σύστασης του συλλόγου υπήρξε και η αντίδραση της «Επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων», εξαιτίας της σύνδεσης του ονόματος του νέου σωματείου με την κίνηση του Ολυμπισμού.[26] Το Σεπτέμβριο του 1924 οι τέσσερις Ανδριανόπουλοι, Βασίλης, Γιάννης, Γιώργος και Ντίνος (πλην του ανήλικου τότε Λεωνίδα), αποσπάστηκαν από τον Α.Π.Σ.Π. και σχημάτισαν τον «Ολυμπιακό Όμιλο Πειραιώς».[27]
Στο ρευστό τοπίο του μεσοδιαστήματος μέχρι την επίσημη αναγνώριση του νέου συλλόγου, ο Α.Π.Σ. Πειραιώς πρόσθεσε στον τίτλο του τη διακριτική επωνυμία «Ολυμπιακός» (εντός εισαγωγικών), εμφανιζόμενος ως «”Ολυμπιακός„ Αθλητικός και Ποδοσφαιρικός Σύλλογος Πειραιώς».[28] Πρακτικά, ο Ολυμπιακός λειτουργούσε μέχρι την τυπική ίδρυσή του «στο πλαίσιο» του Α.Π.Σ. Πειραιώς.[26] Η τελική συμφωνία ανάμεσα στα δυο μέρη, τον Α.Π.Σ.Π. υπό τους Μανούσκο και Καμπέρο, και την Ένωσιν Φιλάθλων υπό τον Σταύρο Μαραγκουδάκη, επετεύχθη στις 10 Μαρτίου 1925, στην «Ταβέρνα του Μοίρα», στον Πειραιά.
Το όνομα του νέου συλλόγου, που έγινε αποδεκτό ομόφωνα από τους ιδρυτές, δίνοντας τέλος στις διαφωνίες που είχαν προκύψει, υπήρξε ιδέα του Νότη Καμπέρου. Όπως αναφέρεται σε έγγραφο της 14ης Μαρτίου 1925 του «”Ολυμπιακού„ Αθλητικού και Ποδοσφαιρικού Συλλόγου Πειραιώς», οι ιδρυτές αναζήτησαν για το νέο σύλλογο επωνυμία με δυνατό συμβολισμό, όνομα «διακριτικόν, πρόσφορον δι’ αθλητικόν σωματείον και σύντομον […] χάριν της ηθικής επιβολής του επί του αθλητικού κόσμου και της κοινωνίας του Πειραιώς».[26] Με την επιλογή αυτή, ο Καμπέρος θέλησε η επωνυμία του συλλόγου «να υποδηλώνει τη δύναμη, την αθλητική ισχύ, το ήθος, την ευγενική άμιλλα, την επικράτηση, εν τέλει το ολυμπιακό ιδεώδες».[22] Η εκλογή του τίτλου του συλλόγου («Ολυμπιακός») ήταν ιδιαίτερα πρωτότυπη, καθόσον παρέκκλινε από την συνηθισμένη τότε ονοματοδοσία των αθλητικών σωματείων, αφού δεν είχε τον προσδιορισμό «Πειραϊκός». Ο λόγος ήταν, όπως είχε ειπωθεί στην ιδρυτική συνέλευση, ότι επρόκειτο «να κατακτήσει όλη την Ελλάδα».[29] Το συμπληρωματικό της πλήρους επωνυμίας, «Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς», υπήρξε πρόταση του Μανούσκου. Ως έμβλημα του συλλόγου ορίστηκε η «δαφνηφόρος κεφαλή αθλητού».[30] Τα χρώματα, κόκκινο και λευκό, φέρονται ως ιδέα του Γιάννη Ανδριανόπουλου, από την ομάδα του στο Κέιμπριτζ κατά τη διάρκεια σπουδών του εκεί. Θεωρείται ότι συμβολίζουν το πάθος και τη νίκη, από τη μια μεριά, και την αγνότητα και το δίκαιο ανταγωνισμό, από την άλλη.
Στο Καταστατικό του νέου συλλόγου όριζε ως στόχο «την ανάπτυξιν της σωματικής αγωγής παρά τη νεολαία» και όριζε τα μέσα επίτευξής του ως εξής:
α) Η ίδρυσις αθλητικών χώρων πάσης φύσεως.
β) Η οργάνωσις πάσης κατά θάλασσαν αθλητικής κινήσεως
γ) Η οργάνωσις αθλητικών αγώνων πάσης φύσεως, εορτών, εκδρομών, ορειβασιών κλπ.
δ) Η διά διαλέξεων και εκδόσεως εντύπων προπαγάνδισις της αθλητικής ιδέας και
ε) Η διά παντός τρόπου ανάπτυξις κινήσεως εξυπηρετικής της νεολαίας.[31]
Όσον αφορά τα μέλη του Ολυμπιακού, το Καταστατικό προέβλεπε πως «δύνανται να εγγραφώσιν πολίται αδιακρίτως εθνικότητος ή φύλλου, χρηστοί, εμπνεόμενοι από τας υγιείς περί σωματικής αγωγής αρχάς».[31] Πρώτος πρόεδρος εκλέχθηκε ο Μιχάλης Μανούσκος και το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Ολυμπιακού συγκροτήθηκε ως εξής:[32]
- Πρόεδρος: Μιχάλης Μανούσκος
- Αντιπρόεδροι: Νότης Καμπέρος, Τριαντάφυλλος Κρέμος
- Γενικός Γραμματέας: Σταύρος Μαραγκουδάκης
- Ταμίας: Όθων Κόκκινος
- Έφορος: Παναγιώτης Λαγουμιτζής
- Μέλη: Κώστας Κυρίμης, Νίκος Ζαχαρίας, Γιάννης Λουλουδάκης, Δημήτρης Σκλιάς, Ε. Κασιμάτης
Η εμβληματική πεντάδα των Ανδριανόπουλων (από αριστερά): Γιάννης, Ντίνος, Γιώργος, Βασίλης και Λεωνίδας Ανδριανόπουλος. Η συμβολή τους στη δημιουργία και τη γιγάντωση του Ολυμπιακού υπήρξε καθοριστικότατη.
Αλφαβητικά τα ιδρυτικά μέλη ήταν οι: Βασίλης Ανδριανόπουλος, Γιάννης Ανδριανόπουλος, Γιώργος Ανδριανόπουλος, Ντίνος Ανδριανόπουλος, Δημήτρης Ανδρόνικος, Νίκος Ανδρόνικος, Δημήτρης Αυδής, Νίκος Βλάσσης, Στέφανος Εμμανουήλ, Νίκος Ζαχαρίας, Θανάσης Καλλίτσης, Νίκος Καλούδης, Ντίνος Καλούδης, Νότης Καμπέρος, Κώστας Κλειδουχάκης, Όθων Κόκκινος, Τριαντάφυλλος Κρέμος, Παναγιώτης Κωστάλας, Παναγιώτης Λαγουμιτζής, Ανδρέας Λουκάκης, Σπύρος Λουκάκης, Γιάννης Λουλουδάκης, Βαγγέλης Μαγκόπουλος, Μιχάλης Μανούσκος, Σταύρος Μαραγκουδάκης, Γρηγόρης Ντούφας, Θόδωρος Ορλώφ, Φώτης Πρωτοψάλτης, Γιάννης Σιμιγδαλάς, Νίκος Σιμιγδαλάς, Χρήστος Τζουμερικιώτης, Βρασίδας Τρουποσκιάδης και Σπύρος Ψαλλιδάς.[33][34]
Ο ισχυρός άνδρας του Ολυμπιακού ήταν ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος, πατέρας της εμβληματικής πεντάδας των Ανδριανοπουλαίων, εισαγωγέας και έμπορος, απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.[35] Επιφανείς παράγοντες του Πειραιά στήριξαν έμπρακτα την ίδρυση του Ολυμπιακού, έχοντας ως σκοπό να δημιουργήσουν ένα αθλητικό σωματείο που να αμφισβητήσει την κυριαρχία του Πειραϊκού Συνδέσμου. Εκτός του Μιχάλη Μανούσκου και του Νότη Καμπέρου, ενεργή συμμετοχή είχαν και οι λεγόμενοι «κοινωνικοί φίλοι» του σωματείου, σημαντικές προσωπικότητες της πειραϊκής ζωής ως επί το πλείστον, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν οι: Σταύρος Μαραγκουδάκης (διευθυντής του Ταχυδρομείου), Νίκος Ανδρόνικος (έμπορος), Δημήτρης Σκλιάς (αξιωματικός του Στρατού), Νικόλαος Ζαχαρίας (δικηγόρος), Θανάσης Μέρμηγκας (συμβολαιογράφος), Ιωάννης Κεκκές (χρηματομεσίτης) και η οικογένεια των Ανδριανόπουλων.[36]
1925–1930
Η πρώτη ομάδα βόλεϊ του Ολυμπιακού το 1926Η ομάδα ποδοσφαίρου του Ολυμπιακού μεταξύ 1927 και 1929
Το ποδοσφαιρικό τμήμα του Ολυμπιακού ιδρύθηκε στις 10 Μαρτίου του 1925. Πρώτος προπονητής στην ιστορία της τμήματος ήταν ο Γιάννης Ανδριανόπουλος.[37] Ποδοσφαιρική έδρα της ομάδας ήταν το Ποδηλατοδρόμιο του Φαλήρου, που χρησίμευε και για τα αθλήματα του στίβου. Ο Ολυμπιακός είχε κατασκευάσει εκεί με δικές του δαπάνες χώρους αποδυτηρίων.[38] Το 1925 ιδρύθηκαν επίσης το τμήμα υδατοσφαίρισης, το τμήμα στίβου και το τμήμα της κολύμβησης. Το τμήμα βόλεϊ του Ολυμπιακού ιδρύθηκε το 1926 με πρώτους αθλητές του τμήματος τους Γιώργο Ανδριανόπουλο, Βασίλη Ανδριανόπουλο, Ντίνο Ανδριανόπουλο, Λάκη Λεκκό, Λεωνίδα Καλογερόπουλο, Νίκο Καλούδη και Ηλία Μπουρτεζίδη. Έφορος της ομάδας ήταν ο Σεβαστιανός Κασιμάτης. Την ίδια χρονιά ιδρύεται και το οπλομαχητικό τμήμα, με δάσκαλο τον Ιταλό προπονητή Αρθούρο Τσερένσκυ.[εκκρεμεί παραπομπή]
Το 1927 ιδρύθηκε το τμήμα της κωπηλασίας, ενώ το τμήμα της υδατοσφαίρισης ανδρών κατέκτησε το πρώτο Πανελλήνιο πρωτάθλημα της ιστορίας του, κερδίζοντας 3–2 στον τελικό τον Εθνικό Πειραιώς. Το τμήμα κολύμβησης του Ολυμπιακού κατέκτησε τα Πανελλήνια πρωταθλήματα του 1929 και 1930. Επίσης, το 1930, ο Ολυμπιακός ίδρυσε ομάδα χάντμπολ και τμήμα ποδηλασίας με έφορο τον Ι. Παούρη. Στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα πήρε μέρος με μόλις έναν αθλητή.
1931–1940
Ο Τάκης Προβατόπουλος, από τους κορυφαίους Έλληνες κολυμβητές προπολεμικάΕπιθετικοί της ομάδας του Ολυμπιακού της δεκαετίας του ’30 από αριστερά: Γρηγοράτος (ορθό), Ράγκος, Βάζος, Συμεωνίδης, Αναματερός
Το τμήμα καλαθοσφαίρισης του Ολυμπιακού ιδρύθηκε το 1931 από αθλητές του τμήματος πετοσφαίρισης του συλλόγου. Την ίδια χρονιά εμφανίζονται οι πρώτοι αθλητές καταδύσεων του Ολυμπιακού και το τμήμα ποδοσφαίρου κατακτά για πρώτη φορά το Πρωτάθλημα Ελλάδας. Στη συνέχεια θα κατακτήσει 5 Πρωταθλήματα Ελλάδας σε 6 χρόνια, τα τρία εκ των οποίων συνεχόμενα (1933, 1934, 1936, 1937 και 1938). Το τμήμα κολύμβησης κατακτά τα Πρωταθλήματα Ελλάδας 1931, 1932, 1933, 1934 δημιουργώντας ένα σερί 6 συνεχόμενων πρωταθλημάτων. Το τμήμα υδατοσφαίρισης ανδρών του συλλόγου κατακτά τα Πρωταθλήματα Ελλάδας 1933, 1934 και 1936. Το 1937 το τμήμα κολύμβησης θα κατακτήσει ξανά το Πρωτάθλημα Ελλάδας. Το 1938 με προσωπική εργασία των μελών του Ολυμπιακού κατασκευάζεται το πρώτο ανοικτό γήπεδο της ομάδας μπάσκετ (“Μπάκαλα”) στην Καστέλλα.
Με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πολλοί παίκτες από διαφορετικά αθλητικά τμήματα του Ολυμπιακού φεύγουν για την πρώτη γραμμή του μετώπου. Ο Χριστόφορος Ράγγος δέχθηκε ιταλική σφαίρα στο αριστερό του πόδι τον Ιανουάριο του 1941 και αχρηστεύτηκε ποδοσφαιρικά για πάντα ενώ ο Νίκος Γρηγοράτος τραυματίστηκε στο πόδι στην Κλεισούρα. Ο τερματοφύλακας της ομάδας πόλο και πρωταθλητής της κολύμβησης Ανδρέας Κουραχάνης, σκοτώνεται σε μάχη κατά των Ιταλών.[39][40] Ο Τάκης Κονταράτος, μέσος της ποδοσφαιρικής ομάδας του συλλόγου αλλά και υδατοσφαιριστής του Ολυμπιακού, υπηρετούσε ωςημαιοφόρος στο αντιτορπιλικό Βασίλισσα Όλγα και σκοτώθηκε κατά τον βομβαρδισμό και τη βύθιση του πλοίου από τη γερμανι σκή Λουφτβάφε στη Λέρο στις 26 Σεπτεμβρίου του 1943 (υπέκυψε στα τραύματά του την επόμενη μέρα στο νοσοκομείο του νησιού).[41]